Risk yönetimi: nedir ve nasıl uygulanır

Para yönetimi olarak da bilinen risk yönetimi, riske maruziyetini azaltmak için kullanılan bir dizi işlem tekniğini ifade eder. Çeşitli faktörlerden etkilenen döviz kurları zaman zaman büyük ölçüde dalglanabilir, bu nedenle hesabınızı olumsuz fiyat dalgalanmalarına karşı korumak bir yatırım stratejisinin önemli bir parçasıdır.

Risk yönetimi nedir?

Risk yönetimi, sermayenizi korumak için bir güvenlik planı oluşturmak gibidir. Yatırımcılar, paralarını ve elde edebilecekleri kazançları korumak için çeşitli stratejiler ve teknik analiz araçları kullanır. Döviz fiyatları beklenmedik bir şekilde değişebileceğinden, iyi bir risk yönetim planı onlara fazla para kaybetmelerini önler.

Para yönetiminin temel konsepti, kişisel fonların %1–2'sinden fazlasını tek bir işlemde riske atmaktan kaçınmaktır. Bu ilke, risk maruziyetini önemli ölçüde azaltabilir: Başlangıç yatırımınızın yalnızca %1'i risk altındaysa, birkaç kaybedilen işlemden sonra bile, hesap bakiyesinin çoğunu koruma şansınız yüksektir. Şimdi bunu bir örnekle daha fazla açıklayalım.

%90 başarılı bir işlem stratejiniz olduğunu varsayalım. 100 al-sat yaptığınızı varsayarsak, eğer işlem başına 10% risk alıyorsanız, 5 kayıp serisi yaşayabilirsiniz. Bu da sermayenizin 50%'sinin kaybını anlamına gelir. Bu nedenle Forex'te sağlam bir risk yönetim stratejisine sahip olmak zorunludur. Forex'te risksiz işlem yapmak imkansızdır.

Risk Kazanç Oranı (RKO)

Risk Kazanç Oranı, herhangi bir işlem için kaybetme olasılığınıza kıyasla potansiyel kazancı ifade eder. Örneğin, 100 USD risk ederek 300 USD kazanmayı düşündüğünüzde, risk/kazanç oranı 1:3 olur.

1:2 oranı, kâr elde etmek için pozisyonların sadece üçte birinin kârlı olması gerekeceği için en düşük seviyedir.

Yukarıda gösterildiği gibi, kâr al seviyesi olarak işaretlenmiş 2, 1 olarak işaretlenmiş olan zarar durdur seviyesinden iki kat yüksek olmalıdır. Zarar durdur ve kâr al emirleri, fiyatın yatırımcı tarafından belirlenen seviyeye ulaşmasıyla pozisyonu kapatır. Bu şekilde zarar durdur ve kâr al seviyeleri, potansiyel kazanç ve kaybı belirleyebilir.

Risk yönetimi neden önemlidir?

Risk yönetiminin yatırım yapmanın temel unsuru olmasının nedenleri şunlardır:

Risk yönetim süreci

İşlemler sırasında riskleri yönetmek için atılması gereken adımlar şunlardır.

• Ne kadar kaybetmeyi göze alabileceğinizi belirleyin. İşlem yapmadan önce, piyasanın beklediğiniz yönde gitmemesi durumunda ne kadar kaybetmeyi göze alacağınızı belirleyin. Yaygın bir kılavuz, toplam sermayenizin işlem başına %1–2'den fazlasını riske atmamaktır. Örneğin, 5.000€, maksimum işlem riski, yaklaşık 50€–100€ ve üst sınırda 150 € olmalıdır.
• Zarar durdur ayarlayın. Zarar durdur, fiyatın belirli bir miktarda aleyhinize hareket etmesi durumunda pozisyonu otomatik olarak kapatan bir araçtır. Bu da bir pozisyonda ne kadar kaybedebileceğinizi sınırlamaya yardımcı olur. Örneğin, EURUSD'yi 1.19500 seviyesinden satın alırsanız ve 1.19300 seviyesinde bir zarar durdur ayarlarsanız, fiyat 1.19300 seviyesine düşerse pozisyon otomatik olarak kapanır. Bu sayede kaybınızı büyütmek yerine küçük bir miktarla sınırlandırırsınız. Paranızı korumanın basit ama güçlü bir yoludur.
• Pozisyon boyutunuzu hesaplayın. Pozisyon boyutlandırma, işlem hesap boyutunuza ve riskinize göre ne kadar büyük bir pozisyon açılacağını belirlemek anlamına gelir. Bunu doğru yapmak, sermayenizi korumak ve riski düzgün yönetmek için çok önemlidir.

Pozisyon boyutunu hesaplamak için yatırımcılar genellikle şu faktörleri düşünür:

• Hesap büyüklüğü – işlem hesabındaki toplam para miktarı
• Risk toleransı – hesapta bir pozisyon için riske atmaya istekli olduğunuz yüzde (genellikle %1–2)
• Zarar durdur mesafesi – zarar durdurunuzun giriş fiyatınızdan ne kadar uzakta olduğunun, fiyat birimlerinde (pips) ölçülmesi
• Döviz çifti volatilitesi – altın veya GBPJPY gibi bazı çiftler diğerlerinden daha fazla dalgalanabilir, bu da ne kadar kaybedebileceğinizin etkisini artırır
• Döviz kuru ve pip değeri – fiyat hareketini gerçek parasal değere dönüştürmek için kullanılır.

Pozisyon boyutlandırma, aşağıdaki formül kullanılarak hesaplanır:

• Risk/kazanç oranınızı düşünün. Bu, bir pozisyonda ne kadar kazanabileceğinizle, ne kadar kaybetme olasılığınız arasında kıyaslama yapmaktır. Yaygın olarak, ödülü risktin en az iki katı olarak hedeflemektir. Örneğin, zarar durdurunuz 20 pip ise, kâr al hedefinizi 40 pip olarak ayarlayın. Bu, uzun vadeli başarı şansını artıran bir mekanizma sağlar, her pozisyon kazandırmasa dahi.

Pozisyon açarken risk yönetiminin avantajları ve dezavantajları

Yaptığınız yatırımlarda risk yönetimi kullanmanın olumlu yönleri:

• Sermayenizi korur

Risk yönetimi, zamanla hesabınızı koruyarak herhangi bir tek pozisyonda ne kadar kaybedilebileceği sınırını koyar.

• Duygusal işlemler yapma dürtüsünü azaltır

Net sınırlar olması sayesinde piyasa oynaklığı yaşanırken sakin kalmak ve anlık kararlardan kaçınmak daha kolay hale gelir.

• Uzun vadeli sermaye artışı sağlar

Hesabı sıfırlamadan kayıplarla başa çıkmak, al-sat yapmaya, öğrenmeye ve kazançları biriktirmeye devam etmenizi sağlar.

• Tutarlı karar vermeyi destekler

Sağlam bir risk planı, stratejinizi mantık ve duygusal kararlara değil, somut bir mekanizma üzerine dayandırır.

Şimdi yatırım yaparken risk yönetiminin getirdiği meydan okumalara bakalım:

• Kaçırılan fırsatlar

Aşırı temkinlilik, bazen pozisyonları erken kapatmanıza veya daha büyük kazançları kaçırmanıza neden olabilir, özellikle sıkı zarar durdurlarında.

• Dik öğrenme eğrisi

Yeni başlayanlar için, risk yönetim araçlarını anlamak ve uygulamak karmaşık olabilir. Bunu iyi yapmak için zaman, eğitim ve pratik gerekir.

• Gereken zaman ve dikkat

Etkin risk yönetimi genellikle işlemleri izlemek, stratejileri ayarlamak ve piyasa değişikliklerini takip etmek anlamına gelir.

• Yanıltıcı bir güvenlik hissi

Bir risk planı olması tüm riskleri ortadan kaldırmaz. Piyasalar öngörülemezdir ve güçlü risk kontrollerine rağmen kayıplar olabilir.

• Ek maliyetler

Hedging veya yatırım sigortası gibi bazı risk yönetimi araçları, toplam kâr marjlarını azaltabilecek ücretlerle gelir.

Yatırım yaparken risk yönetimi nasıl kullanılır?

Forex işlemleri yaparken uzun vadede başarılı olmak ve paranızı korumak için kullanabileceğiniz ana stratejiler:

Zarar Durdur emirleri

Zarar durdur kullanın. Zarar durdur, işlemi daha fazla kayıpları sınırlandırmak için işlem kapanmasına neden olan önceden belirlenmiş bir fiyattır. Örneğin, belirli bir fiyattan bir döviz çifti satın alır ve daha düşük bir fiyata zarar durdur ayarlarsanız, kayıplarınızı sınırlandırmanıza yardımcı olur. Eğer EURUSD'yi 1.19500'de alırsanız ve zarar durdur emrinizi 1.1930'da ayarlarsanız, 20 piplik bir risk alıyorsunuz.

Pozisyon boyutlandırma

Pozisyon boyutlandırma, alınması gereken lot büyüklüğünü hesaplamak anlamına gelir. Forex yatırımcıları, pozisyon boyutunu hesaplamak için bu faktörleri göz önünde bulundurur. Aşağıdaki örnek, pozisyon boyutunun nasıl hesaplanacağını gösterir.

1. Hesap büyüklüğü 10.000$
2. Risk yüzdesi 2%
3. Kullanılan zarar durdur – 25 pip
4. Pip değeri, farklı çiftlere göre değişebilir. Örneğin, EURUSD'nin standart bir lotunda pip değeri, pip başına yaklaşık 10$ iken, EURGBP için döviz kurları nedeniyle farklı olabilir ve pip başına yaklaşık 13$ olabilir.

Aşağıda, pozisyon boyutunu (Lot Boyutu) hesaplıyoruz

EURUSD örneği:

EURGBP örneği:

Hedging

Hedging, pozisyonlarınızı korumak için bir alternatif plan gibidir. Fiyatın düşebileceği riski varsa, şu iki yolla hedge yapabilirsiniz: tersi yönde pozisyonlar açarak veya opsiyonlar kullanarak.

Tersi yönde pozisyonlar açmak, aynı döviz çiftini eşzamanlı olarak alıp satmak anlamına gelir. Bir pozisyon değer kaybederse, diğeri bu kayıpları dengeleyebilir. Opsiyonlar kullanmak, alım satım işleminiz için sigorta gibidir.

Örneğin, bir dövizin fiyatının yükseleceğini, ancak yaklaşan haberler nedeniyle düşebileceğini düşünüyorsanız, belirli bir fiyattan satma hakkı veren bir opsiyon satın alabilirsiniz. Fiyat düşerse bunu yapmak sizi koruyacaktır.

Kaldıraç

Kaldıraç, sahip olduğunuzdan daha fazla parayı kontrol etmenizi sağlar. Daha büyük işlemler yapmak için para ödünç almak gibi bir şeydir. Kârınızı artırabileceği gibi zararlarınızı da artırabilir. Bu yüzden kaldıraç kullanırken dikkatli olmak önemlidir. Bunu hızlı bir araba sürmek gibi düşünün. Heyecan verici olabilir, ancak meydana gelebilecek aksaklıkları önlemek için sorumlu davranmanız gerekir.

Örnekler

Örneğin, 1 lot EURUSD Al emrini 1.12097'den açtınız. 1:2 risk/kazanç oranına ulaşmak için zarar durdur seviyesini 1.12077 (2 pip) olarak ve kâr al seviyesini 1.12137 (4 pip) olarak alabilirsiniz. Böylece sadece 20 USD riske atarak 40 USD kazanabilirsiniz. Başlangıç olarak yatırdığınız tutara bağlı olarak, riskiniz kişisel fonlarınızın %1–2'sinin altında kaldığı sürece SL/TP seviyelerini daha da ileri bir seviyeye ayarlayabilirsiniz.

1. Potansiyel kayıp 20 USD
2. Potansiyel kazanç 40 USD
a. risk
b. kazanç

Şunu unutmamanız gerekir, her pipin fiyatı yatırım aracı ve pozisyon büyüklüğüne bağlıdır. 1 lot başına pip fiyatını Spreadler ve Koşullar sayfasında bulabilir veya bir yatırım hesaplayıcısı kullanarak hızı kolayca hesaplayabilirsiniz.

Fiyat lehinize hareket ettiğinde zarar durdur seviyesini otomatik olarak ayarlamak için bir izsüren durdur (trailing stop) kullanılabilir. Bunu yapmak riskleri azaltır ve elde edilen kârı nihayetinde kilitleyebilir.

Bununla birlikte, zarar durdur veya kâr al garantisinin olmadığını unutmayın: piyasada volatilite olduğunda veya bir fiyat boşluğu olduğunda, emriniz beklenen fiyattan farklı bir fiyatta gerçekleştirilebilir.

Piyasa volatilitesini etkileyen olaylar ve göstergeler hakkında bu makalede daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

Sonsöz

• Yatırım yaparken risk yönetimi çok önemlidir çünkü paranızı güvende tutmanıza ve daha akıllıca seçimler yapmanıza yardımcı olur.
• Finansal hedeflerinizi ve ne kadar kayıpla başa çıkabileceğinizi düşünerek ne kadar riski göze alabileceğinizi belirlemenizde yardımcı olur.
• Korku veya açgözlülük gibi duygular kötü seçimlere yol açabilir, bu yüzden sakin olmak, planınıza sadık kalınmak ve risklerin daha iyi yönetilmesi için önemlidir.
• Riskleri yönetmenin iyi yolları, piyasayı öğrenmek, demo hesap üzerinde pratik yapmak, kaybetmeyi göze alabileceğiniz bir sınır belirlemek, zarar durdur ve kâr al işlevlerini kullanmak, risklerinizi tek bir pozisyonda yoğunlaştırmak yerine bunları dağıtmak ve ödünç alınan paraya (kaldıraç) dikkat etmektir.
• Sağlam bir planınız olsa bile, yatırım yapmanın her zaman bir miktar risk içerdiğini ve iniş çıkışlara karşı hazırlıklı olmanın önemli olduğunu unutmayın.